Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, çıraklık döneminde yapılan çalışmaların emeklilik hesabında dikkate alınamayacağına hükmetti. Kararda, çıraklık ilişkisinin temel amacının çalışma değil meslek öğretimi olduğu vurgulandı.
Çıraklık ve staj dönemlerinin emeklilik başlangıcına sayılması yönündeki beklentiler sürerken, Yargıtay’dan dikkat çeken bir karar geldi. Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, çıraklık döneminde fiilen üretimde çalıştığını ileri sürerek bu sürelerin emeklilik prim günlerine eklenmesini talep eden davacının lehine verilen yerel mahkeme kararını bozdu.
Dava, 1987-1989 yılları arasında henüz 16 yaşındayken Makine ve Kimya Endüstrisi’nde (MKE) çırak olarak görev yapan bir kişinin açtığı hizmet tespiti davasıyla başladı. Davacı, yaptığı işlerin yalnızca eğitim kapsamında değerlendirilemeyeceğini ve uzun vadeli sigorta kollarına tabi olarak çalıştığını savundu.
Yerel mahkeme kabul etmişti
İlk derece mahkemesi, davacının üretim faaliyetlerine doğrudan katıldığı gerekçesiyle talebi kabul etti. Bölge Adliye Mahkemesi de bu kararı onayladı.
Ancak dosyanın temyiz edilmesi üzerine inceleme yapan Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, farklı bir değerlendirmede bulundu.
“Esas amaç meslek öğretimidir”
Yargıtay kararında, sosyal güvenlik hakkının anayasal bir hak olduğuna dikkat çekilerek bu tür davalarda özel hassasiyet gösterilmesi gerektiği belirtildi.
Kararda, 506 sayılı mülga Sosyal Sigortalar Kanunu hükümlerine atıfta bulunularak çıraklık dönemlerinde uzun vadeli sigorta kollarının uygulanamayacağının açıkça düzenlendiği ifade edildi.
Yargıtay, çıraklık sözleşmelerinin temel amacının bir çalışma ilişkisi kurmak değil, kişiye meslek ve sanat öğretmek olduğunu vurguladı. Çırağın üretim faaliyetlerine katılmasının, aldığı eğitimin doğal bir parçası olduğu ve bu durumun hizmet akdi kapsamında değerlendirilemeyeceği kaydedildi.
Karar bozuldu
Kararda, çırakların yaptığı işlerin dışarıdan bakıldığında sigortalı çalışanların faaliyetleriyle benzer görünse de öğrenim ve eğitim sürecinin bir uzantısı olduğu belirtildi.
Bu nedenle çıraklık dönemlerinde yasal anlamda hizmet akdi oluşmadığı ve emekliliğe esas sigortalılık niteliğinin kazanılamayacağı ifade edilerek yerel mahkemenin kararı bozuldu.
Karar, çıraklık ve staj başlangıcının emeklilik hesabına dahil edilmesini bekleyen milyonlarca kişi açısından emsal niteliği taşıyor.
